ITINAKWIL NG MGA BAYAW AT HIPAG KO ANG BIYENAN KONG MAY ALZHEIMER’S DAHIL “PABIGAT” DAW—PERO NAMUTLA SILA SA INGGIT NANG IBIGAY SA AKIN NG MATANDA ANG ISANG LUMANG SUSI NA NAGBUKAS SA ISANG VAULT NA PUNO NG GINTO AT BRILYANTE.
Ako si Rosa. Nakapag-asawa ako ng isang napakabuting lalaki, si Leo. Si Leo ang pinakabunso sa apat na magkakapatid. Hindi tulad ng mga kuya at ate niya na mga matagumpay na negosyante at nakatira sa mga mansyon, kami ni Leo ay isang simpleng pamilya lang. Construction worker si Leo, at tumatanggap naman ako ng labada para makatulong sa gastusin.
Ang biyenan ko na si Doña Carmela ay dating sikat na negosyante at mayaman. Ngunit limang taon na ang nakararaan, na-diagnose siya ng Severe Alzheimer’s Disease. Unti-unting naglaho ang kanyang alaala hanggang sa bumalik siya sa pag-iisip ng isang bata.
Dahil sa kanyang sakit, ang tatlong panganay na anak na sina Roman, Stella, at Victor ang nag-take over sa mga naiwang negosyo at pera ng kanilang ina.
Ngunit isang maulan na gabi, huminto ang tatlong magagarang sasakyan sa harap ng aming maliit at tagpi-tagping bahay.
Bumaba ang mga bayaw at hipag ko. Kasama nila ang biyenan kong si Mama Carmela, na nakaupo sa wheelchair, basang-basa ng ulan, at mukhang litong-lito. May dala silang dalawang itim na garbage bag na naglalaman ng mga lumang damit ng matanda.
“Roman? Ate Stella? Anong ginagawa niyo dito ng ganitong oras?” gulat na tanong ng asawa kong si Leo.
“Kayo na ang bahala sa Nanay mo, Leo,” mabilis na sagot ni Roman habang pinapagpag ang mamahaling coat niya. “Pagod na kami. Wala na siyang ginawa kundi umiyak sa gabi, dumihan ang kama niya, at basagin ang mga mamahaling vase ko sa mansyon. Pabigat na lang siya!”
“Pabigat?!” naiyak ako sa narinig ko. “Nanay niyo siya! At hawak niyo ang lahat ng pera niya para pambayad sa mga nurse at doktor!”
Umirap si Stella. “Anong pera? Ubos na ang pera ng matandang ‘yan! Nalugi na ang mga negosyo dahil sa pandemic, at ginamit na namin ang natira para sa sarili naming mga pamilya. Kayo na ang mag-alaga diyan. Tutal, kayo naman ang walang kwentang anak, bawiin niyo man lang sa pag-aalaga.”
Iniwan nila si Mama Carmela sa harap ng pinto namin at mabilis na nagmaneho paalis. Naiwan ang matanda na nanginginig sa lamig.
Niyakap ko agad ang biyenan ko. “Mama… pumasok na po tayo. Wag po kayong mag-alala, nandito na kami ni Leo.”
Simula nang gabing iyon, sa amin na tumira si Mama Carmela.
Hindi naging madali. Dahil sa Alzheimer’s niya, madalas siyang magwala. Minsan, hindi niya kami kilala at tinatawag niya kaming magnanakaw. May mga gabi na hindi kami natutulog ni Leo dahil kailangan naming palitan ang diaper niya at pakainin siya ng lugaw.
Para makabili ng maintenance medicine niya, isinangla ni Leo ang nag-iisa niyang motor, at dumoble ang tinatanggap kong labada. Hindi kami kumakain ng masarap para lang masiguro na may gatas at gamot ang biyenan ko.
Pero kahit kailan, hindi kami nagreklamo. Minahal ko si Mama Carmela na parang tunay kong ina.
LIPAS ANG TATLONG TAON…
Isang hapon, nakaupo si Mama Carmela sa kanyang rocking chair. Maaliwalas ang mukha niya. Ito yung mga bihirang sandali na kalmado siya at may kaunting lucidity (linaw ng pag-iisip).
Nilapitan ko siya para punasan ang pawis niya.
“Rosa, anak…” mahinang bulong niya. Natigilan ako. Ito ang unang beses sa loob ng tatlong taon na tinawag niya ako sa pangalan ko.
“Ma? Nakikilala niyo po ako?” mangiyak-ngiyak kong tanong.
Hinawakan niya ang magaspang kong kamay. Pagkatapos, may kinuha siya mula sa loob ng tahi ng kanyang lumang bestida. Isang maliit na pouch na matagal na palang nakatago doon.
Binuksan niya ito at inilabas ang isang Luma at Mabigat na Susi. May nakaukit itong logo ng isang kilalang International Bank.
“Rosa,” sabi ni Mama Carmela, nakatingin nang diretso sa mga mata ko. “Kahit malabo na ang isip ko, nararamdaman ng puso ko kung sino ang tunay na nagmamahal sa akin. Alam kong itinakwil ako ng mga kapatid ni Leo. Kayo lang ang nagtyaga sa akin. Kunin mo ito. Pumunta ka sa bangko sa bayan. Regalo ko sa inyo.”
Kinuha ko ang susi. Kinabukasan, para lang mapanatag ang isip ko at baka guni-guni lang ng biyenan ko, pinuntahan namin ni Leo ang nasabing bangko.
Paglapit namin sa teller at pagpapakita ng susi, biglang nagkagulo nang mahina. Tinawag agad ang Bank Manager.
“Mr. and Mrs. Perez?” gulat na bati ng Manager. “Diyos ko, limang taon naming hinintay kung sino ang magdadala ng susing ito! Halikayo, sumunod kayo sa akin sa Vault.”
Dinala kami sa pinakailalim ng bangko. Gamit ang lumang susi ni Mama Carmela at ang master key ng manager, binuksan ang isang napakalaking Safe Deposit Box.
Nang mabuksan ito… napanganga kami ni Leo. Nalaglag ang tuhod ko sa sahig.
Sa loob ng vault, may mga nakapatong na Gold Bars (Ginto) na kumikinang, ilang kahon ng mga Vintage Diamond Jewelry, at mga titulo ng lupa sa mga prime commercial areas na nagkakahalaga ng milyun-milyong dolyar!
May isang sulat sa ibabaw, nakapirma si Doña Carmela, na isinulat bago pa lumala ang sakit niya:
“Sa oras na mawala ang aking alaala, alam kong magbabago ang ugali ng mga anak ko. Itinago ko ang pinakamalaking bahagi ng aking yaman sa vault na ito. Sinumang anak o manugang ang mag-aalaga sa akin hanggang dulo at pagbibigyan ko ng susing ito, sa kanya mapupunta ang lahat ng ginto at yamang ito. You deserve it for your pure heart.”
Umiyak kami ni Leo. Ang lahat ng paghihirap, puyat, at sakripisyo namin ay sinuklian ng Diyos at ng biyenan ko ng siksik, liglig, at umaapaw na biyaya.
ANG KARMA NG MGA SAKIM
Hindi nagtagal, kumalat ang balita. Nakabili kami ni Leo ng isang malaking bahay na may magandang hardin at sariling private nurse at doktor para kay Mama Carmela.
Nang mabalitaan ito nina Roman, Stella, at Victor, mabilis silang sumugod sa bago naming bahay. Ang tatlo ay mukhang kaawa-awa dahil tuluyan na palang bumagsak ang mga negosyo nila dahil sa bisyo at luho.
“Leo! Kapatid!” iyak ni Roman habang kumakatok sa malaking gate namin. “Nanay din namin siya! May karapatan kami sa mga gintong ‘yan! Ibigay niyo sa amin ang hati namin! Pamilya tayo!”
“Oo nga, Rosa!” sigaw ni Stella, lumuluhod. “Wala na kaming makain! Ipa-kidnap na ang mga anak ko dahil sa utang! Maawa kayo!”
Lumabas kami ni Leo. Humarap kami sa kanila nang kalmado habang nakabantay ang mga security guards namin.
“Pamilya?” malamig na sagot ni Leo sa mga kapatid niya. “Noong gabing itinapon niyo si Mama sa amin sa gitna ng ulan, kinalimutan niyo na ang salitang ‘pamilya’. Noong wala kaming makain para lang may pambili ng gamot niya, nasaan kayo?”
“Pero pera niya ‘yun! Hati-hati tayo sa batas!” giit ni Victor.
Naglabas ako ng isang kopya ng legal document mula sa bangko.
“Sabi sa batas ng bangko at sa mismong pirma ni Mama,” sagot ko nang matapang, “Ang vault na ito ay isang ‘Irrevocable Trust’ at naka-pangalan na solely sa akin at kay Leo, bilang mga tagapag-alaga niya. Wala kayong makukuhang kahit isang sentimo. Ngayon, umalis na kayo bago ko pa ipalabas ang mga aso.”
Umiyak sila nang umiyak. Nagmakaawa, humagulgol sa kalsada habang isinasara ang aming gate. Nalaman nila sa pinakamasakit na paraan na ang tunay na yaman ay hindi nananatili sa mga taong walang utang na loob sa kanilang magulang.
Ngayon, payapa at masaya na kaming namumuhay. Si Mama Carmela, kahit hindi na kami laging kilala, ay laging nakangiti habang pinapakain ko siya sa aming magandang hardin—dahil alam niyang sa piling namin, siya ay ligtas at tunay na minamahal.
