PINALAYAS ANG BATANG NAGLALAKO DAHIL “ILLEGAL” DAW—HINDI NILA ALAM NA ANG BARYANG KINIKITA NIYA AY PARA SA NAGHIHINGALONG INA
Isang nakakadurog-pusong kwento tungkol sa isang dose anyos na batang babae na walang-awang itinaboy ng mga awtoridad habang nagtitinda sa kalsada. Tuklasin kung paano nagbago ang kanyang buhay nang may makapansin sa kanyang tahimik na sakripisyo.
Nadurog ang aking puso at halos mawalan ako ng hininga nang makita kong inapakan ng isang malaking bota ang mga kakaning pinagpuyatan ko, habang umiiyak akong nakaluhod sa maruming kalsada—dahil ang mga nadurog na pagkain na iyon ay ang tanging dugong magdudugtong sa buhay ng aking naghihingalong ina.
Sino ba ang mag-aakala na ang batas na ginawa para protektahan ang lipunan ay siya ring batas na papatay sa pag-asa ng isang batang walang ibang kasalanan kundi ang magmahal nang wagas?
SETUP
Ako si Elara, dose anyos. Sa edad kung kailan ang ibang mga bata ay naglalaro at pumapasok sa eskwela, ako ay nakikipagbuno sa init, usok, at alikabok ng kalsada.
Ulila na ako sa ama. Ang tanging pamilya ko na lang ay ang aking ina, si Nanay Rosa. Ngunit hindi naging madali ang buhay namin. Isang taon na ang nakalipas nang ma-diagnose si Nanay ng matinding sakit sa baga.
Dahil sa kanyang kondisyon, hindi na siya makatayo. Ang dati niyang malakas na katawan ay naging buto’t balat. Ang kanyang pag-ubo ay parang mga punyal na tumutusok sa aking dibdib tuwing gabi.
Kaya naman, inako ko ang responsibilidad.
Alas-tres pa lang ng madaling araw, gising na ako para magluto ng biko, puto, at kutsinta. Bitbit ang isang mabigat na bilao, naglalakad ako ng ilang kilometro papunta sa labas ng simbahan at sa palengke.
“Bili na po kayo, mainit pa po,” ang pilit kong masiglang bati sa mga dumadaan, kahit pa kumakalam din ang sarili kong sikmura.
Bawat pisong kinikita ko ay inilalagay ko sa isang maliit na garapon. Hindi para pambili ng laruan, kundi para sa maintenance na gamot ni Nanay na nagkakahalaga ng limang daang piso araw-araw.
CONFLICT
Isang mainit na Huwebes, naging matumal ang benta. Malapit na ang hapon at kalahati pa rin ng bilao ko ang puno.
Kailangan kong makaubos dahil paubos na ang gamot ni Nanay. Lumipat ako sa isang mas abalang bangketa, malapit sa isang malaking mall, umaasang may bibili sa mga nagmamadaling empleyado.
Habang nag-aabot ako ng sukli sa isang ale, biglang nagkagulo.
“Clearing operation! Alis! Alis kayo diyan!”
Nagsitakbuhan ang mga kapwa ko vendor. Mabilis nilang binuhat ang kani-kanilang mga paninda. Dahil maliit pa ako at mabigat ang bilao, nahirapan akong tumakbo.
Isang malaking lalaking nakasuot ng uniporme ng clearing operations ang humarang sa akin.
“Hoy, bata! Bawal magtinda rito! Illegal ‘yan! Nakaharang kayo sa daan!” sigaw ng opisyal.
“Kuya, parang awa niyo na po. Aalis na po ako. Huwag niyo lang pong kukunin ang paninda ko,” nanginginig kong pakiusap, pilit na niyayakap ang aking bilao.
Ngunit walang awa ang opisyal. Hinila niya ang bilao mula sa aking maliit na mga braso.
“Araw-araw na lang kayong sinasabihan, ang titigas ng ulo niyo! Confiscated na ‘to!”
Sa paghilahot niya, nabitawan niya ang bilao. Bumagsak ito sa kalsada. Nagkalat ang mga puto at biko sa semento. Ang iba ay nagulungan pa ng mga dumadaang sasakyan. At ang mismong bota ng opisyal ay tumapak sa kutsinta na ginawa ko nang may pagmamahal.
EMOTIONAL BUILD-UP
Napaluhod ako sa kalsada. Wala akong pakialam kung madumi ito.
Pinulot ko ang mga nadurog na kakanin habang humahagulgol. Ang mga luhang pumapatak sa aking mga pisngi ay humalo sa alikabok ng semento.
“Kuya… pambili ko po ‘yan ng gamot ng Nanay ko…” garalgal kong sabi. Kinuha ko ang gusot-gusot na reseta mula sa aking bulsa at itinaas ito sa kanya. “Mamamatay po ang Nanay ko kapag wala siyang gamot… parang awa niyo na…”
Tiningnan lamang niya ako nang malamig. “Batas ay batas, bata. Lahat kayo may dramang ganyan.” Tumalikod siya at iniwan akong nakaluhod sa gitna ng mga naglalakad na tao.
Ilang dumadaan ang nakatingin, ang iba ay nagbubulungan, ngunit walang naglakas-loob na tumulong.
Nanghihina akong naglakad pauwi. Wala akong dalang pera. Wala akong dalang pagkain.
Pagdating ko sa aming maliit na barong-barong, sinalubong ako ng malakas at masakit na ubo ni Nanay.
“Elara, anak… nandiyan ka na ba?” nahihirapang tanong ni Nanay mula sa kanyang higaan. Nakita niya ang namumugto kong mga mata at ang dumi sa aking damit. “Anong nangyari, anak? Bakit ka umiiyak?”
Pumilit akong ngumiti, kahit na nadudurog ang puso ko. “Wala po, Nay. Nadapa lang po ako sa daan at natapon ang paninda. Pasensya na po, wala po akong nabiling gamot ngayon.”
Niyakap ako ni Nanay, ang kanyang mga braso ay nanginginig sa panghihina. “Ayos lang, anak. Mas mahalaga sa akin na ligtas ka. Patawarin mo ako at ikaw ang nahihirapan sa ganitong buhay.”
Nang gabing iyon, hindi ako nakatulog. Nakikinig lang ako sa hirap na paghinga ni Nanay, nagdarasal sa Diyos na sana ay kunin na lang Niya ang aking buhay kung ito ang kapalit para gumaling ang aking ina.
TWIST
Ang hindi ko alam, habang ako ay umiiyak sa kalsada at namumulot ng nadurog na kakanin, may isang estudyanteng nakatayo sa gilid na lihim na kumuha ng video gamit ang kanyang cellphone.
Naawa ang estudyante sa akin. Ini-upload niya ang video sa social media na may caption na: “Isang bata, nawalan ng paninda para sa may sakit na ina dahil sa malupit na clearing operation.”
Sa loob lamang ng ilang oras, nag-viral ang video. Umani ito ng milyun-milyong views. Nagalit ang mga tao sa kawalan ng awa ng opisyal.
Ngunit ang pinakamahalagang taong nakapanood ng video ay isang lalaking nagngangalang Dr. Alejandro Perez.
Si Dr. Perez ay isang kilalang doktor at pilantropo. Nang mapanood niya ang video at i-zoom ang camera sa gusot na reseta na hawak ko, natigilan siya. Kilalang-kilala niya ang mga gamot na iyon. Iyon din ang mga gamot na hindi niya mabili para sa kanyang sariling ina dalawampung taon na ang nakararaan, dahil mahirap pa lamang sila noon—ang rason kung bakit namatay ang kanyang ina.
Parang sinaksak ang puso ni Dr. Perez. Nakita niya ang kanyang sarili sa aking mga luha.
CLIMAX
Kinabukasan, habang pinupunasan ko ng maligamgam na tubig ang noo ni Nanay dahil mataas ang kanyang lagnat, nakarinig ako ng malalakas na katok sa aming pintuan.
Kinabahan ako. Akala ko ay mga opisyal na naman ng barangay para paalisin kami sa aming squatter area.
Pagbukas ko ng pinto, bumungad sa akin ang isang matangkad na lalaking nakasuot ng malinis na polo. Sa likod niya ay isang ambulansya at mga nurse.
“Ikaw ba si Elara?” malumanay na tanong ng lalaki.
Tumango ako, nanginginig sa takot.
Lumuhod siya upang magpantay ang aming mga mata. “Ako si Dr. Alejandro. Napanood ko ang video mo. Nandito ako para tulungan kayo ng Nanay mo.”
Hindi ako makapaniwala. Pumasok ang mga nurse sa aming maliit na bahay at maingat na inilipat si Nanay sa isang stretcher. Ibibigay daw nila ang pinakamagandang atensyong medikal para sa kanya, nang walang hinihinging kapalit.
Habang inaalalayan nila si Nanay, may isang pamilyar na bulto ang lumapit sa aming pintuan.
Ang opisyal na tumapak sa aking paninda.
Kasama niya ang alkalde ng aming lungsod. Nakayuko ang opisyal, tinanggal ang kanyang sumbrero.
“Nene…” nanginginig na simula ng opisyal. “Patawarin mo ako. Nabulag ako sa pagsunod sa utos at nakalimutan kong maging tao. May anak din ako na ka-edad mo. Hindi ako nakatulog kagabi nang mapanood ko kung gaano ako kawalang-awa sa iyo.”
Humihikbi ang malaking lalaki sa harap ko.
Tiningnan ko siya. Kahit na sinaktan niya ako, naisip ko ang kanyang anak. “Pinapatawad ko na po kayo, Kuya. Sana lang po, sa susunod, isipin niyo rin po na ang mga tulad naming nasa kalsada ay may mga pamilya ring pilit na binubuhay.”
ENDING
Dinala si Nanay sa isang magandang ospital at nabigyan ng tamang lunas. Unti-unting nanumbalik ang kulay sa kanyang mga pisngi. Ang kanyang masakit na pag-ubo ay nawala, at sa wakas, nakita ko muli ang kanyang masiglang ngiti.
Si Dr. Alejandro ay hindi lamang gumamot kay Nanay. Tinulungan niya kaming makakuha ng isang maliit ngunit legal na pwesto sa palengke. Hindi ko na kailangang magtinda sa bangketa at tumakbo sa mga awtoridad.
Bukod doon, pinag-aral niya ako.
“Gusto kong maging doktor ka rin balang araw, Elara. Para ikaw naman ang magligtas ng mga taong nawalan ng pag-asa,” sabi niya sa akin.
Naiyak ako sa tuwa at niyakap ko siya nang mahigpit. Mula sa pagiging isang batang nawalan ng paninda sa kalsada, naging isang batang puno ng pangarap at pag-asa.
Ang mga basag na kakanin na inapakan sa kalsada ay napalitan ng isang magandang kinabukasan.
OPEN ENDING
Totoo na kailangan nating sumunod sa batas upang mapanatili ang kaayusan ng ating lipunan. Ngunit kung ang batas na ito ay nagiging dahilan upang mamatay tayo sa kawalan ng empatiya, nagiging makatarungan pa ba ito?
Sa isang lipunang pilit na nililinis ang mga kalsada mula sa mga “ilegal” na nagtitinda, hindi ba mas mahalagang tanungin natin ang ating mga sarili: Ilan pa kayang mga batang tulad ni Elara ang araw-araw na nadudurog ang puso dahil sa matigas na sistema?
