NAKALIMUTAN LANG NG ASAWA KO ANG KANYANG CELLPHONE KAYA BIGLA SIYANG BUMALIK SA BAHAY—PERO NANLAMIG ANG BUONG KATAWAN NIYA NANG MAHULI ANG SARILI NIYANG INA NA ITINATAPON ANG PAGKAING INIHANDA NIYA PARA SA AKIN, AT DOON NIYA NATUKLASAN ANG TATLONG BUWANG PAGDURUSANG ITINAGO KO MATAPOS KONG MANGANAK
KABANATA 1: ANG PAGKAIN NA HINDI KO MAN LANG NALASAHAN
Tatlong buwan na mula nang isilang ko ang aming unang anak, ngunit sa halip na maranasan ko ang pinakamasayang yugto ng pagiging isang ina, halos gabi-gabi akong umiiyak nang palihim sa loob ng aming kuwarto.
Ako si Mikaela Santos, 24 taong gulang, asawa ni Daniel Reyes, 29. Mayroon kaming isang munting anak na babae na pinangalanan naming Sofia.
Noong ipinanganak si Sofia, akala ko magsisimula na ang pinakamagandang kabanata ng buhay ko. Matagal naming ipinagdasal ni Daniel ang pagkakaroon ng anak. Nang una kong marinig ang iyak ng aming sanggol, napaiyak ako sa sobrang tuwa. Hinawakan ko ang maliliit niyang daliri at nangakong gagawin ko ang lahat para lumaki siyang ligtas, minamahal, at masaya.
Ngunit hindi ko inakalang sa panahong pinakakailangan ko ng pag-aaruga, mararanasan ko ang pakiramdam na para bang wala akong karapatang mapagod, magutom, o umiyak.
Kasama namin sa bahay ang biyenan kong si Doña Corazon Reyes, 58 taong gulang. Siya ang ina ni Daniel at matagal nang nasanay na siya ang masusunod sa kanilang pamilya.
Noong una, maayos naman ang pakikitungo niya sa akin. Ngunit nagbago ang lahat matapos akong manganak.
“Sa panahon namin, hindi kami nagrereklamo kahit masakit ang katawan,” madalas niyang sabihin kapag nakikita niya akong hirap bumangon sa kama.
Kapag umiiyak si Sofia sa gabi, ako ang bumabangon upang palitan ang lampin at pakainin siya. Kapag hindi ako agad nakapaghanda ng almusal, sinasabi niyang pabaya akong asawa. Kapag nagpapahinga ako sandali matapos ang magdamag na pagpupuyat, tinatawag niya akong tamad.
Pinipilit kong huwag patulan ang mga salita niya.
Sinasabi ko sa sarili kong baka nahihirapan lamang siyang tanggapin na may sarili nang pamilyang inuuna ang anak niya. Baka kailangan ko lang maging mas mapagpasensiya.
Ngunit habang tumatagal, lalo akong nanghihina.
Hindi ko alam kung normal ba ang lahat ng nararamdaman ko. Madalas akong umiiyak kahit walang malinaw na dahilan. May mga umagang pagod na pagod na ako bago pa man magsimula ang araw. Minsan, hawak ko si Sofia habang nakatingin sa bintana at pakiramdam ko ay napakalayo ko sa babaeng dating masayahin at mahilig tumawa.
Ang pinakamasakit, hindi ko masabi kay Daniel ang lahat.
Mahal na mahal ko ang asawa ko. Mabuti siyang ama at nagsisikap siyang ibigay sa amin ang magandang buhay. Ngunit abala siya sa trabaho bilang operations manager ng isang kumpanya ng logistics. Madalas siyang umalis nang maaga at umuwi nang gabi.
Kapag nagtatanong siya kung maayos kami, lagi kong sinasagot:
“Okay lang kami, mahal. Huwag kang mag-alala.”
Hindi dahil ayaw kong magsabi ng totoo.
Kundi dahil sa tuwing nagkakaroon kami ng pagkakataong mag-usap, naroon si Corazon sa malapit. At ilang beses na niya akong binalaan.
“Kapag sinumbong mo ako kay Daniel, huwag kang magtataka kung masira ang pamilya ninyo. Nanay niya ako. Ikaw, asawa ka lang na dumating sa buhay niya.”
Hindi ko alam kung paano ipaliliwanag kay Daniel ang lahat nang hindi siya mapipilitang pumili sa pagitan naming dalawa.
Kaya nanahimik ako.
Araw-araw, unti-unting nawala ang lakas kong ipagtanggol ang sarili ko.
Hanggang sa dumating ang araw na iyon.
Biyernes ng umaga, maagang umalis si Daniel. Bago siya lumabas ng pinto, hinalikan niya ako sa noo at saka marahang hinaplos ang ulo ni Sofia.
“Mahal, huwag mong kalimutang kumain ha? Nagluto ako kagabi ng tinola. Initin mo na lang mamaya. Alam kong hindi ka pa gaanong nakakabawi ng lakas.”
Ngumiti ako.
“Oo, mahal. Salamat.”
“Kung may kailangan ka, tawagan mo ako.”
Tumango ako, pero nang makaalis siya, agad akong napabuntong-hininga.
May pagkain nga sa kusina, ngunit hindi ko alam kung makakakain ako nang payapa.
Pagsapit ng tanghali, inilagay ko sa mangkok ang tinolang niluto ni Daniel. Amoy na amoy ko ang luya at mainit na sabaw. Ilang oras na akong walang kinakain. Nanginginig na ang mga kamay ko sa gutom at pagod.
Kauupo ko pa lamang sa hapag nang marinig ko ang boses ni Corazon.
“Saan mo naman dadalhin iyan?”
“Para po sa tanghalian ko, Mama.”
Tiningnan niya ang mangkok na para bang may nakita siyang bagay na nakakadiri.
“Iyan ang niluto ni Daniel para sa iyo?”
“Opo. Sinabi niya pong kainin ko raw po.”
Napangisi siya nang bahagya.
“Napakagaling mo talagang magpalambing sa anak ko. Kahit may anak ka na, gusto mo pa ring ikaw ang inaalagaan.”
Hindi ako sumagot. Gusto ko na lamang kumain at bumalik sa kuwarto para alagaan si Sofia.
Ngunit bigla niyang kinuha ang mangkok mula sa mesa.
“Mama, bakit po?”
“Hindi mo kailangang kumain ng espesyal na pagkain. Marami pang gawain sa bahay.”
“Mama, gutom na po ako. Halos wala pa po akong kain simula kaninang umaga.”
Tumingin siya sa akin nang malamig.
“Kung gutom ka, magluto ka. Huwag kang aasa sa pagkaing inihanda ng anak ko.”
Bago pa ako makapagsalita, lumakad siya papunta sa basurahan sa likod ng kusina.
At sa harap ko, ibinuhos niya roon ang buong mangkok ng tinola.
Parang tumigil ang mundo.
Ang pagkaing pinaglaanan ni Daniel ng oras bago siya pumasok sa trabaho ay tuluyan nang napunta sa basurahan.
Hindi ko alam kung alin ang mas masakit: ang mawalan ng pagkain kahit gutom na gutom ako, o ang makitang napakadali para sa isang tao na iparamdam sa akin na wala akong halaga.
“Mama, bakit ninyo ginawa iyon?” nanginginig kong tanong.
“Dahil kailangan mong matutong hindi lahat ng bagay ay iikot sa iyo!”
Napapikit ako.
Ayaw kong umiyak sa harap niya. Ngunit hindi ko na napigilan ang mga luhang matagal ko nang kinikimkim.
“May anak na ako, Mama. Hindi ko po hinihinging pagsilbihan ninyo ako. Gusto ko lang pong makakain.”
“Kung ganoon, huwag kang umarte na para bang ikaw lang ang nahihirapan sa bahay na ito!”
Pagkatapos, iniwan niya ako sa kusina.
Nakatayo lamang ako sa tabi ng basurahan, nakatingin sa pagkaing hindi ko man lang natikman.
At sa unang pagkakataon, pumasok sa isip ko ang isang tanong na ikinahiya kong aminin kahit sa sarili ko.
Ganito na ba talaga ang buhay ko mula nang maging ina ako?
Hindi ko alam na sa oras ding iyon, may isang taong malapit nang bumalik sa bahay at makakita sa katotohanang matagal kong itinago.
KABANATA 2: ANG PAGBALIK NG ASAWANG MAY NAKALIMUTANG CELLPHONE
Samantala, halos kalahati na ng biyahe ni Daniel papunta sa opisina nang mapansin niyang wala ang kaniyang cellphone.
Naiwan niya iyon sa maliit na mesa sa tabi ng sofa.
Noong una, naisip niyang magpatuloy na lamang sa opisina at bumalik mamayang gabi. Ngunit naalala niyang may mahalagang tawag siyang hinihintay at naroon din sa cellphone ang mga detalye ng kaniyang trabaho.
Kaya agad niyang inutusan ang driver na bumalik sa bahay.
“Bilisan natin nang kaunti, Mang Tony. Kukunin ko lang ang cellphone ko.”
Pagdating niya, tahimik ang bahay.
Pumasok siya sa sala at nakita ang cellphone sa mesa. Nang kukunin na niya sana iyon, narinig niya ang mahinang paghikbi mula sa kusina.
Napakunot ang noo niya.
Kilala niya ang iyak ng asawa. Kahit gaano kahina, alam niyang si Mikaela iyon.
Dahan-dahan siyang lumapit.
At doon niya nakita ang isang tagpong hindi niya kailanman malilimutan.
Nakatayo si Mikaela sa tabi ng basurahan, namumugto ang mga mata at nanginginig ang mga kamay. Sa loob ng basurahan ay naroon ang sabaw, mga piraso ng manok, at gulay na niluto niya para sa kaniyang asawa.
Sa kabilang bahagi ng kusina, hawak ni Corazon ang isang malinis na plato.
“Kung gusto mong kumain, ikaw ang maghanda. Hindi ka na bata para laging alagaan,” malamig nitong sabi.
Napahinto si Daniel.
“Ma?”
Biglang lumingon si Corazon.
Nang makita niya ang anak, mabilis na nagbago ang kaniyang mukha.
“Daniel! Bakit bumalik ka? May nakalimutan ka ba?”
Hindi agad sumagot si Daniel. Tumingin siya sa basurahan, pagkatapos ay sa asawa niyang pilit pinupunasan ang mga luha.
“Mikaela,” mahinang tawag niya. “Ano ang nangyari rito?”
Umiling si Mikaela.
“Wala, mahal. Ayos lang ako.”
Ngunit sa pagkakataong iyon, hindi na naniwala si Daniel sa sagot na iyon.
Lumapit siya sa asawa at napansin niyang namumutla ito.
“Kailan ka huling kumain?”
Hindi sumagot si Mikaela.
“Mahal, tinatanong kita. Kailan ka huling kumain?”
“Kanina pa po sana,” mahina niyang sagot. “Pero…”
Hindi niya naituloy ang pangungusap.
Tumingin si Daniel sa kaniyang ina.
“Ma, bakit nasa basurahan ang pagkaing niluto ko?”
Napataas ang baba ni Corazon.
“Hindi naman masarap ang timpla. Ayaw kong kainin niya ang pagkaing baka panis na.”
“Pero Ma, ako mismo ang nagluto niyan kagabi. At sinabi kong para kay Mikaela iyon.”
“Daniel, huwag kang magpadala sa drama niya. Alam mo namang mahina ang loob ng asawa mo. Kaunting bagay lang, umiiyak agad.”
Sa pagkakataong iyon, tumingin si Mikaela sa sahig. Para bang sanay na sanay na siyang marinig ang mga salitang iyon.
At iyon ang lalong nagpasakit sa puso ni Daniel.
Hindi ang basurahan.
Hindi ang pagkaing itinapon.
Kundi ang paraan ng pagyuko ng kaniyang asawa, na para bang natutuhan na nitong wala siyang karapatang ipagtanggol ang sarili.
Hinawakan niya ang kamay ni Mikaela.
“Mahal, tingnan mo ako.”
Dahan-dahang nag-angat ng mukha ang kaniyang asawa.
“May nangyayari ba sa bahay na hindi mo sinasabi sa akin?”
Nanginginig ang mga labi ni Mikaela.
Sa loob ng tatlong buwan, paulit-ulit niyang pinili ang manahimik. Sinabi niya sa sarili na kakayanin niya. Na lilipas din ang lahat. Na kapag nagsalita siya, baka masira ang pamilya nila.
Ngunit nang makita niya ang pag-aalala sa mga mata ni Daniel, tila bumigay ang huling pader na matagal niyang itinayo sa paligid ng kaniyang puso.
“Daniel…” bulong niya.
“Oo, mahal. Nandito ako.”
“Pagod na pagod na po ako.”
Napahigpit ang hawak ni Daniel sa kamay niya.
At bago pa siya makapagtanong muli, tuluyan nang bumuhos ang mga luhang matagal nang pinipigilan ni Mikaela.
